KRUCHE PIĘKNO, ALE PIĘKNO – MUZEUM BOMBKI CHOINKOWEJ...

Tradycja mówi, że pierwsze bombki świąteczne powstały w Niemczech, stamtąd zresztą wywodzi się zwyczaj ozdabiania drzewka w okresie Bożego Narodzenia. Co ciekawe, powstało w Polsce wiele muzeów, które kolekcjonują przedziwne przedmioty i poświęcone są historii ich powstawania, ale aż do roku 2012 nikt nie pomyślał, aby stworzyć muzeum choinkowej bombki. Pierwsze ozdoby choinkowe pojawiły się w Polsce prawdopodobnie w wieku XIX na obszarze zaboru pruskiego, wspomniana tradycja zatem nie jest znowu aż tak krótka. Jednak dopiero Janusz Biliński, właściciel firmy zajmującej się produkcją ręcznie zdobionych bombek, wpadł na pomysł stworzenia cudownego unikatowego miejsca, którego celem byłoby pokazanie szerokiej publiczności tradycji ozdabiania świątecznych drzewek. Muzeum jest inicjatywą prywatną i otwarte jest przez cały rok. Wstęp jest bezpłatny, ale wrażenia z pobytu bezcenne. Warto dodać, iż jest to jedyne tego typu muzeum w Polsce i na świecie. Mieści się w Nowej Dębie, niewielkiej miejscowości na Podkarpaciu, która jednak od lat słynie z produkcji ręcznie malowanych cudów. Właściciel tamtejszego przedsiębiorstwa postanowił przechować w domowym zaciszu co ciekawsze i bardziej misternie wykonane eksponaty i tak powstało muzeum, które ukazuje historię bombki, tradycje związane z ich wykonaniem i zdobieniem, stanowi też przegląd historii strojenia drzewek w różnych krajach świata. I tak zwiedzający ma możliwość obejrzenia przystrojonych choinek w różnym stylu, amerykańskim, skandynawskim. Nie brak też choinek zdobionych nowocześnie, z pompą, przepychem, niemal w sarmackim duchu. Takiej bogatej kolekcji bombek trudno szukać w jakimkolwiek miejscu na świecie. Wzrok oglądającego co rusz zatrzymuje się na niesamowitych ręcznie zdobionych bombkach, często o niepowtarzalnym kształcie, kolorze czy wzornictwie. Są tu zatem i tradycyjne bombki imitujące szyszki, orzechy, bałwanki i gwiazdki, ale są i takie, których kształt wydaje się wręcz nieprawdopodobny. Postaci z bajek, cudowne pojazdy, lokomotywy, wagony, samochody, zamki, rozmaite budowle, a nawet bombki w kształcie ciastek czy innych świątecznych smakołyków. Jest też kolekcja, na którą składają się ręcznie wykonane na bombkach pałace, kościoły najbardziej reprezentatywne dla Podkarpacia, które ze względu na artyzm i precyzję wykonania wprawić mogą w zdumienie nawet tego oglądającego, który dobrze nie zna architektury regionu. Warte uwagi są zbiory wykonane na specjalne zamówienie firm zagranicznych, amerykańskich czy duńskich. Choć bożonarodzeniowy klimat nie odstępuje tu zwiedzających ani na krok, to z pewnością nie można przejść obojętnie także obok kolekcji ukraińskich jajeczek i carskich jaj, które należy kojarzyć raczej z Wielkanocą. W muzeum zgromadzono również podstawowe narzędzia do produkcji bombek, tak by zwiedzający mieli okazję przyjrzeć się historii powstawania tych świątecznych ozdób przez wieki. Prawdą jest, iż niewiele się w kwestii produkcji bombki zmieniło. Zresztą w trakcie pobytu w muzeum można przyjrzeć się procesowi powstawania i produkcji szklanych ozdób. Najważniejszy etap to dmuchanie, przy czym jak się okazuje, dmuchaczem nie każdy może zostać. Ów zawód wymaga bowiem wieloletniej praktyki i wbrew pozorom nie należy do najłatwiejszych zajęć. Poza umiejętnościami praktycznymi, z pewnością potrzebne jest także artystyczne zacięcie. Należy rozgrzać rurę sodową do odpowiedniej temperatury, umieścić we właściwej formie i dmuchać z właściwą siłą i wyczuciem. Gotowa bombka umieszczana jest w srebrzalni, a dopiero później następuje jej malowanie i zdobienie. W ramach wizyty w muzeum i nieodległej fabryce można pokusić się o udekorowanie bombki zgodnie ze swoim pomysłem i inwencją, co stanowi nie lada atrakcję nie tylko dla dzieci. Muzeum Bombki Choinkowej pozwala nie tylko poczuć świąteczną magię, ale także przystanąć nad miniaturowymi dziełami sztuki wykonanymi ręką niejednego wrażliwego artysty. Aleksandra Suska – Chamera –...

UBIERANIE CHOINKI, JAK BYŁO DAWNIEJ, JAK JEST TERAZ…...

Ustrajanie świątecznego drzewka ma w Polsce tradycję stosunkowo niedługą. Inaczej ubierano choinki w XIX wieku, inaczej tę tradycję pojmuje się współcześnie. Niezależnie jednak od kręgu kulturowego, tradycji regionalnych i rodzinnych, ozdabianie świerku, sosny czy jodły stanowi ważny moment przygotowujący domowników do celebracji Bożego Narodzenia. Przynosi radość dzieciom, integruje rodzinę i buduje niepowtarzalną świąteczną atmosferę.   Zwyczaj dekorowania drzewek przywędrował do Polski z Niemiec. Upowszechnił się on tam głównie w kręgach protestanckich. Wielkim zwolennikiem choinki jako symbolicznego upamiętnienia narodzin Dzieciątka był Marcin Luter. W tradycji katolickiej można mówić o pojawieniu się tego zwyczaju na szeroką skalę na przełomie XVIII i XIX wieku, przy czym wiek XIX jest już czasem powszechnej obecności choinki we Francji, Anglii czy w krajach skandynawskich. W Polsce choinka pojawiła się z całą pewnością na początku wieku XIX i obejmowała przede wszystkim obszary zaboru pruskiego. Dlatego też mówi się, iż tradycja ubierania świątecznego drzewka wywodzi się właśnie z Niemiec. Dekorowanie jodeł czy świerków szybko zdobyło sobie uznanie Polaków, choć prawdą jest, iż ów zwyczaj charakteryzował głównie dawne domy szlacheckie i bogate mieszczaństwo. Dopiero z wyższych sfer tradycja ta zaczęła oddziaływać na lud, mieszkańców małych miast i wsi. Zanim bowiem pojawiły się choinki, na polskich wsiach powszechne było dekorowanie snopów zboża, sprzątanie domostw.   Ozdoby choinkowe mają często znaczenie symboliczne. Samo drzewko świąteczne, szczególnie iglaste, wiąże się w tradycji chrześcijańskiej przede wszystkim z drzewem życia, a więc i pośrednio z ofiarą Chrystusa na krzyżu. Gwiazda wieńcząca drzewko odczytywana bywa jako wskazówka dla tych, którzy mają rozświetlać i wskazywać zbłąkanym duszom powrót do domu, może być także kojarzona bezpośrednio z Gwiazdą Betlejemską. Oświetlenie choinki,  niegdyś w postaci świeczek, dzisiaj raczej sztuczne, symbolicznie wskazuje na światło życia, iluminację, Chrystusa, który jest światłem świata. Pierwotnie istotnym elementem zdobiącym bożonarodzeniowe drzewka były rajskie jabłuszka, względnie inne owoce czy płody ziemi. Symbolika rajskich jabłek wydawała się łatwa do odczytania. One także kojarzyły się z rajskim ogrodem i grzechem pierwszych rodziców. Z czasem ich symbolika uległa zmianie i utożsamiano je raczej ze zdrowiem, życiem i naturą. Ozdoby papierowe, wykonywane ręcznie, najczęściej w postaci kolorowych łańcuchów symbolizować mogły spętanie człowieka grzechem, ale także więzy rodzinne, potrzebę wspólnoty i wspólnego przeżywania świąt w gronie bliskich. W czasach rozbiorowych powszechnie odnoszono je do zniewolenia Polaków przez państwa ościenne.   Z pewnością jedną z ciekawszych jest tradycja zdobienia choinki bombkami. Niegdyś centrum jej produkcji znajdowało się w niemieckim miasteczku Lauscha. Ów zwyczaj zresztą bardzo szybko upowszechnił się nie tylko w Europie, ale także w Stanach Zjednoczonych. Bombki produkowane są współcześnie w wielu europejskich miastach, choć jednym z największych producentów jest Polska. Bombki przybierają dziś rozmaite kształty, od tych tradycyjnych, emitujących owoce, po bardziej wyszukane i wyrafinowane. Pomysły twórców zresztą zdają się nie mieć końca. Bombki są przede wszystkim ręcznie zdobione, co sprawia, iż stają się wyjątkową, niepowtarzalną ozdobą świątecznego drzewka. Rzecz jasna współcześnie nie brakuje także ozdób produkowanych seryjnie, przy czym plastikowe „odpowiedniki” bombek rodem z Chin raczej nie zachwycają i nie mają ze sztuką wiele wspólnego.   Strojenie drzewka w większości krajów europejskich odbywa się w Wigilię, aczkolwiek w tradycji angloamerykańskiej choinki przyozdabia się już wcześniej. Z kolei zwyczaj układania pod choinką prezentów w wieczór wigilijny przyjął się w niewielu krajach. W większości krajów europejskich, inaczej niż w Polsce, prezenty rozdawane są dopiero w Boże Narodzenie. Aleksandra Suska – Chamera – Chcemywiedziec.pl Źródła: Katarzyna Smyk, Choinka w kulturze polskiej. Symbolika drzewka i ozdób, Wydawnictwo Universitas, Kraków...

Facebook

Get the Facebook Likebox Slider Pro for WordPress