Tagi

Powiązane wpisy

Podziel się

O ZAINTERESOWANIU NAUKAMI MAGICZNYMI W DAWNYCH CZASACH, CZYLI O TRUDNEJ SZTUCE WRÓŻENIA W RENESANSIE


Marcilio Ficino, renesansowy myśliciel, zafascynowany naukami Platona, stwierdził, iż w człowieku tkwi boski pierwiastek, przy czym jego wyzwolenie się może się dokonać dzięki wiedzy, której istotą jest magia. Mimo rozwoju myśli odrodzeniowej, powszechna jeszcze w tamtych czasach była wiara w czarownice, czarodziejów, demony. Szczególnie zaś obawiano się czarownic, które miały odwoływać się do wiedzy tajemnej, wyrządzać szkody rodzajowi ludzkiemu, przyrządzać śmiercionośne napoje o nadzwyczajnych właściwościach, przyczyniać się do rozwoju rozlicznych chorób.

Źródło: www.faculty.umb.edu

Źródło: www.faculty.umb.edu

Z kolei rozwój filozofii natury w wieku XVI spowodował, iż odrodziła się fascynacja magią, astrologią, kabałą, ezoteryką. Coraz częściej wskazywano za Agrippą, że wszystkie rzeczy mają duszę i że w związku z tym oddziałują na siebie, przyciągają się, ukazują wzajem  swoją moc. To dzięki magii człowiek ma być w stanie opanować wszelkie moce tkwiące w rzeczach i tym samym podporządkować sobie naturę. W renesansie wskazuje się na różne rodzaje magii, przede wszystkim magię naturalną, spirytualną, a także demoniczną czy wreszcie kabalistyczną, odnoszącą się do dawnych tradycji hebrajskich i wczesnochrześcijańskich. Na pochwałę zaś ówczesnych myślicieli zasługiwać ma nie ta magia, która polega na wróżeniu z kart, obcowaniu z duchami, praktykowaniu nieczystych zaklęć, ale ta, która wskazuje na możliwe połączenia ziemskiego z niebiańskim i która dąży do doskonałości. Magia, wedle renesansowych uczonych, ma być zatem badaniem natury wszechświata. W związku z tym nieustannie poszukiwano jednoczącej wszystko teorii ducha świata, teorii miłości i powszechnego związku wszystkiego ze wszystkim. Ówcześni myśliciele wskazywali na wpływ gwiazd na sferę ludzkiego poznania. Zgodnie z ich przekonaniami świat astralny miał aktywizować w człowieku określone siły witalne i potencjał umysłowy. Gwiezdne wpływy miały nie tylko świadczyć o kształtowaniu się wyobraźni, ale również determinować talenty.

Źródło: renaissancemagic.blogspot.com

Źródło: renaissancemagic.blogspot.com

Zgodnie z myśleniem kabalistycznym człowiek był w stanie za pomocą określonych formuł magicznych przywoływać duchy i kreować nową rzeczywistość. W Polsce przełomu wieków XV i XVI studia alchemiczne oraz astrologiczne pozostawały na wysokim poziomie. Z jednej strony był to czas podejmowanych coraz częściej procesów o czary, z drugiej okres znacznego rozkwitu rozmaitych praktyk wróżbiarskich. Zarówno w kręgach wykształconych, jak i wśród prostego ludu zawrotną karierę robiła wówczas sztuka przepowiadania przyszłości z kryształu, czyli tzw. krystalomancja. To właśnie wtedy szczególnie modne stały się kryształowe wisiorki, noszone nie tyle w funkcji ozdobnej, ile jako chroniące przed negatywnymi wpływami kosmosu i innych ludzi amulety. Marcin Luter miał na przykład otrzymać w darze od księcia Fryderyka amulet kryształowy, pokryty hebrajskimi literami i znakami astrologicznymi, którego zadaniem była ochrona obdarowanego od napadów apopleksji. Za pomocą kryształów magicznych dokonywano także poszukiwań skarbów rzekomo ukrytych w ziemi. Wierzono również, że we wnętrzu kryształu mogą być usytuowane zaklęte duchy, obawiano się zatem ich rozbicia, stłuczenia.

Źródło: ucsdnews.ucsd.edu

Źródło: ucsdnews.ucsd.edu

Do podejmowania praktyk magicznych stosowano bardzo często środki odurzające, których celem było wywołanie halucynacji, sprowokowanie wizji. Była to zresztą praktyka znana już w starożytności, czy to w kulturze egipskiej, czy greckiej, o czym wspomina chociażby Homer w Odysei. Celem wprowadzenia się w stan ekstatyczny spożywano głównie opium, mandragorę bądź cykutę. Niekiedy wykonywano inne złożone mieszanki, nacierano się maściami, głównie pochodzenia roślinnego, których właściwości miały okazać się na tyle silne, by wywoływać halucynacje.

 

Wiara w magię i potęgę alchemii znajduje także odbicie w powszechnie wydawanych wówczas kalendarzach, w których obok prognoz pogody i horoskopów umieszczano również informacje o właściwym czasie rozpoczynania określonych prac czy przedsięwzięć, do czego ówcześni gospodarze przywiązywali szczególną wagę.

Aleksandra Suska – Chamera – Chcemywiedziec.pl

Bibliografia:
R. Bugaj, Nauki tajemne w Polsce w dobie odrodzenia, w: Tegoż, Nauki tajemne w dawnej Polsce – Mistrz Twardowski, Wrocław 1986.
B. Otwinowska, E. Sarnowska-Temeriusz, Magia, w: Słownik literatury staropolskiej, Wrocław 2002.