Tagi

Powiązane wpisy

Podziel się

MARIA DĄBROWSKA – KOBIETA NIEZWYKŁA


Maria Dąbrowska znana jest głównie jako autorka powieściowej tetralogii Noce i dnie. Przedstawiciele zarówno starszego jak i młodszego pokolenia w większości kojarzą jedną z najbardziej zmysłowych i przejmujących scen z młodym Józefem Toliboskim (w tej roli zjawiskowy Karol Strasburger), który dla Barbary (w tej roli niezapomniana Jadwiga Barańska) wkracza w białym garniturze do błotnistego stawu i zrywa piękne nenufary. Wiele w tej scenie romantyzmu i wiele piękna, które pozwoliło głównej bohaterce Nocy i dni stworzyć mit szczęśliwego życia u boku tego cudownego mężczyzny. Tylko mit.

Źródła: audiovis.nac.gov.pl

Źródła: audiovis.nac.gov.pl

Sportretowany w powieści Kaliniec (w istocie chodzi o Kalisz) jest oczywistym nawiązaniem do rodzinnego Russowa pod Kaliszem, w którym przyszła na świat Maria Dąbrowska. Pisarka urodziła się 6 października 1889 roku. Zdobyła bardzo staranne wykształcenie w rosyjskim gimnazjum, a także na pensji w Kaliszu i Warszawie. Wychowała się w zubożałej rodzinie szlacheckiej z tradycjami powstańczymi – uczestnikiem styczniowego zrywu był między innymi ojciec Dąbrowskiej – Józef Szumski. Pisarka studiowała ekonomię, socjologię oraz nauki przyrodnicze w Brukseli i Lozannie. Dzięki stypendium studiowała także w Londynie. Po powrocie do kraju została zatrudniona jako nauczycielka geografii, ze względu na zainteresowania społeczne aktywnie współpracowała z ówczesnym Ministerstwem Rolnictwa. W 1924 roku postanowiła zająć się wyłącznie pracą literacką, choć już wcześniej zaangażowana była w działalność polityczną i publicystyczną. Zajmowała się także tłumaczeniami z literatury angielskiej, duńskiej oraz rosyjskiej, ponadto dała się poznać jako autorka dzieł dla młodzieży, eseistka i dramatopisarka.

Maria Dąbrowska znana była ze swoich licznych romansów i związków, które zawierała nie tylko z mężczyznami. Nie świadczy to bynajmniej o skłonnościach homoseksualnych pisarki, tym bardziej, że w najbardziej intymnych zapisach zawartych w Dziennikach Dąbrowskiej narratorka mówi o miłości do Anny Kowalskiej, ale nie opisuje tego związku w kategoriach stricte erotycznych. W życiu pisarki jednak z pewnością kobiety odgrywały zawsze rolę znaczącą. Wspomina się także o swoistej fascynacji Dąbrowskiej Stanisławą Blemenfeldową, która została zamordowana przez gestapo. Zresztą znajomość z Anną również zapoczątkowana została podczas wojny. Po śmierci męża Kowalskiej oraz drugiego męża Dąbrowskiej kobiety postanowiły zamieszkać razem.

Źródła: audiovis.nac.gov.pl

Źródła: audiovis.nac.gov.pl

Pierwszy mąż Dąbrowskiej zmarł w 1925 roku, przy czym ich związek z założenia był nowoczesny, z gatunku tych raczej niezobowiązujących. Maria w trakcie jego trwania pozwalała sobie na liczne romanse i flirty. Pisarka szczególnie związana była jednak z dużo starszym od niej Stanisławem Stempowskim, przy czym ich związek – także ze względu na osobistą sytuację rodzinną mężczyzny – nigdy nie został zalegalizowany. Trwał jednak nieprzerwanie aż do śmierci Stempowskiego w 1952 roku. Zresztą z jego synem,  nawiasem mówiąc pisarzem – Jerzym – Dąbrowska szeroko korespondowała.

Niewątpliwie szczególnym świadectwem prywatnego życia Marii Dąbrowskiej są jej Dzienniki, których wysoka wartość artystyczna jest dzisiaj niewątpliwa. Trudno jednak orzec jednoznacznie, jak bardzo szczera była sama ze sobą pisarka i w jakim stopniu dziennikarskie zapiski są kreacyjne wobec opisywanej rzeczywistości, doświadczeń i zdarzeń, a w jakim stopniu stanowią odwołanie do faktów.

Źródła: audiovis.nac.gov.pl

Źródła: audiovis.nac.gov.pl

Pisarka dwukrotnie nominowana była do Nagrody Nobla – w 1959 oraz rok później, nigdy jej jednak nie otrzymała. Jej niedokończona powieść Przygody człowieka myślącego, w zamyśle pisarki swoiste dzieło życia, w rzeczywistości artyzmem i literacką finezją znacznie ustępowało Nocom i dniom. Pod koniec życia Dąbrowska pisała już zresztą niewiele, głównie zaangażowana była w działalność eseistyczną i publicystyczną. Co ciekawe, artystka pozostawiła po sobie także dzieła malarskie, głównie martwe natury. Zmarła 19 maja 1965 roku w Warszawie. Pod wpływem spuścizny intelektualnej papieża Jana XXIII i jego humanistycznego nauczania Dąbrowska wyraziła przed śmiercią życzenie katolickiego pochówku, mimo iż nie była osobą praktykującą. Jej grób znajduje się na Powązkach.

Aleksandra Suska – Chamera – Chcemywiedziec.pl

Bibliografia:
Borkowska Grażyna, Maria Dąbrowska i Stanisław Stempowski, Kraków 1999.
Kowalska Anna, Dzienniki 1927-1969, Warszawa 2008.
Polanowski Edward, Maria Dąbrowska. W krainie dzieciństwa i młodości, Poznań 1989.