Tagi

Powiązane wpisy

Podziel się

Amerykański folklor: Wróżki cz. 1


478px-SophieAndersonTakethefairfaceofWoman

S. Anderson, Take the fair face of Woman
Wikimedia Commons

Wróżki obecne są w folklorze wielu kultur, przede wszystkim amerykańskiej, choć ich powodzenie wiąże się z folklorem Europy. W Europie określane były mianem „małych ludzi”, obdarzonych ponadprzeciętnymi mocami.

W przeważającej większości przypadków, legendy o wróżkach, pojawiające się w Ameryce, to opowieści zaczerpnięte z różnych obszarów Europy, w tym z Anglii, Irlandii, Szkocji czy Francji.

Mimo, że początkowo bardzo trudno było usystematyzować kategorię wróżki i przyporządkować do określonego rodzaju stworzeń, z czasem zaczęła być kojarzona z takimi istotami, jak elfy, chochliki, czy gobliny.

Obecnie wróżka przywodzi na myśl pozytywne konotacje i bardziej kojarzona jest z dobrocią i życzliwością, niż z przymiotami charakterystycznymi dla złych duchów, demonów i czarownic.

Warto wiedzieć, że po obu stronach Atlantyku, pojęcie „wróżki” zamiennie było stosowane z pojęciem „dobrych ludzi”, „tych ludzi”, albo „ich”. Należy mieć przy tym świadomość tego, że nadprzyrodzone moce, w posiadaniu których są wróżki mogą być wykorzystywane w pożyteczny, albo szkodliwy sposób. Wróżki bywają opisywane jako istoty zawieszone pomiędzy niebem a piekłem, również identyfikuje się je z „upadłymi aniołami”.

Wróżki to stworzenia, które balansują pomiędzy życiem a śmiercią, co charakteryzować ma ich niepokój ducha. Mogą zamieszkiwać w domu śmiertelnika, pilnując tym samym domowego ogniska, albo w miejscach niebezpiecznych dla ludzi, takich jak bagna, nieurodzaje, urwiska.

Co ciekawe, wróżki potrafią ostrzegać śmiertelników przed zagrożeniami, a w razie niebezpieczeństwa uprawiać dobrą, uleczającą magię.

Według niektórych legend, przekazywanych drogą ustną, wróżki miały należeć do niewielkiej rasy, żyjącej w grupach albo samotnie, najrzadziej w parach. Ich ubrania miały być ściśle podporządkowane

określonej konwencji – czerwone garnitury i powłóczyste suknie idealnie sprawdzały się podczas wielkich i ważnych okoliczności, takich jak zaręczyny czy inne uroczystości, podczas których wróżki tańczą, grają na instrumentach, biesiadują.

W licznych opowiadaniach i legendach o wróżkach, istoty te najczęściej pojawiają się w kontekście określonych okoliczności, a raczej wpływu jaki mają na otoczenie, nie zaś w kontekście interakcji, jaka miałaby zachodzić pomiędzy wróżką a człowiekiem.

Wróżki mają być niewidoczne, muszą zniknąć zanim pojawi się człowiek, nie tylko dorosły, ale i dziecko. Niektórzy są

Fairy King and Queen, 1910

Fairy King and Queen, 1910
Wikimedia Commons

zdania, że postać wróżki ma za zadanie ochraniać dzieci przed srogimi rodzicami, poprzez łączenie się z nimi w jedną całość, co ma doprowadzić do uniknięcia sankcji, doznania upokorzenia czy uczucia wstydu.

Wraz z wkroczeniem w XX wiek odsetek ludzi wierzących we wróżki znacząco spadł. Budowa dróg, pojawienie się samochodów, elektroniki, a później telewizorów i pozostałych form współczesnych mediów sprawiły, że opowieści o wróżkach mocno się zdewaluowały. Nie wszyscy jednak podzielali ten pogląd. Pojawiły się nawet głosy, że gatunek wróżek jako istot o nadprzyrodzonych mocach nie wyginął, a znalazł swoje odzwierciedlenie w „niezidentyfikowanych obiektach latających” bezkarnie uprowadzających ludzi, dla własnych, tylko sobie znanych celów.

Źródła:
J. H. Brunvand, American Folklore: An Encyclopedia, Garland Publishing Inc. 1996.
R. Erdoes, A. Ortiz, American Indian Myths and Legends, Pantheon 1985.
Faires or no faires [w:] The Dublin Penny Journal, Vol. 3, No. 125 (1834), s. 166-167.
A. S. Gatschet, Faires [w:] The Journal of American Folklore, Vol.1, No.3 (1888), s. 237.
The history of fairy tales

CDN

Samanta Pleskaczyńska – Chcemywiedziec.pl